Serbest Bölgeler – AB Akademi

    476
    image_pdfimage_print

         Serbest Bölgeler     

    Serbest Bölge Nedir?

    Genel olarak Serbest Bölgeler bir ülkenin siyasi sınırları içinde yer almakla birlikte ithalat ve ihracat açısından Gümrük Bölgesi dışında olduğu kabul edilen, ülkede geçerli olan ticari, mali ve iktisadi alanlara yönelik hukuki ve idari düzenlemelerinin tamamen veya kısmen uygulanmadığı veya farklı uygulandığı, ekonomik açıdan teşvik edilen yerler olarak tanımlanabilir.

    4458 sayılı Gümrük Kanunu uyarınca “Serbest Bölgeler” Türkiye Gümrük Bölgesi’nin parçaları olmakla beraber; serbest dolaşımda olmayan eşyanın herhangi bir gümrük rejimine tabi tutulmaksızın ve serbest dolaşıma sokulmaksızın, gümrük mevzuatında öngörülen haller dışında kullanılmamak ya da tüketilmemek kaydıyla konulduğu, ithalat vergileri ile ticaret politikası önlemlerinin uygulanması bakımından, Türkiye Gümrük Bölgesi dışında olduğu kabul edilen; serbest dolaşımdaki eşyanın, bir serbest bölgeye konulması nedeniyle normal olarak eşyanın ihracına bağlı olanaklardan yararlandığı yerler olarak tanımlanmıştır.

    3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu uyarınca “Serbest Bölgeler”, Türkiye Gümrük Bölgesinin parçaları olmakla beraber; serbest dolaşımda olmayan eşyanın herhangi bir gümrük rejimine tabi tutulmaksızın ve serbest dolaşıma sokulmaksızın, gümrük mevzuatında öngörülen haller dışında kullanılmamak ya da tüketilmemek kaydıyla konulduğu, ithalat vergileri ile ticaret politikası önlemlerinin ve kambiyo mevzuatının uygulanması bakımından Türkiye Gümrük Bölgesi dışında olduğu kabul edilen ve serbest dolaşımdaki eşyanın bir serbest bölgeye konulması nedeniyle normal olarak eşyanın ihracına bağlı olanaklardan yararlandığı yerler olarak tanımlanmıştır.

    Serbest Bölgelerin Kuruluş Amaçları Nelerdir?

    3218 Sayılı Serbest Bölgeler Kanunu’nun 1. maddesinde, bölgelerin kuruluş ve işletilme amaçları aşağıdaki gibi ifade edilmiştir:

    – İhracata yönelik yatırım ve üretimi teşvik etmek
    – Doğrudan yatırımları ve teknoloji girişini hızlandırmak
    – İşletmeleri ihracata yönlendirmek
    – Uluslararası ticareti geliştirmek

    Serbest Bölgelerin Sağladığı Avantajlar Nelerdir?

    1. Üretici Kullanıcılar için Vergi Avantajlarından Yararlanma İmkânı

    2. Orta ve Uzun Vadede Geleceği Planlayabilme İmkânı

    3. Kâr Transferi İmkânı

    4. Ticaret Kolaylığı İmkânı ve Stratejik Avantaj

    5. Gümrük Vergisi Prosedüründen Arındırılmış Ticari Faaliyet İmkânı

    6. AB ve Gümrük Birliği Kriterlerinin Gerektirdiği Serbest Dolaşım Belgelerinin Temini İmkânı

    7. Zaman Kısıtlaması Bulunmaması

    8. Pazar İhtiyaçlarına ve Şartlarına Göre Serbestçe Belirlenecek Ticari Faaliyet İmkânı

    9. Gerçekçi Bir Enflasyon Muhasebesi İmkânı

    10. Yerli ve Yabancı Tüm Pazarlara Erişim İmkânı

    11. Azaltılmış Bürokratik Prosedür ve Dinamik İşletme Yönetimi

    12. Her Türlü Ticari ve Sınai Faaliyete Uygun ve Ucuz Altyapı İmkânı

    13. Tedarik Zinciri İmkânlarından Yararlanma Kolaylığı

    Serbest Bölgeler Türkiye Gümrük Bölgesi Dışında mıdır?

    Serbest Bölgeler Kanunu’nun geçici 6. maddesi uyarınca serbest bölgeler, Avrupa Birliği’ne tam üyeliğin gerçekleşeceği tarihe kadar, gümrük rejimleri açısından Türkiye Gümrük Bölgesi dışı, menşe hükümlerinin uygulanması bakımından ise Türkiye Gümrük Bölgesi sayılır.

    Serbest Bölgelerde Uygulanmayacak Mevzuatlar Hangileridir?

    – 3218 Sayılı Serbest Bölgeler Kanunu
    – 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu
    – 5393 sayılı Belediye Kanunu
    – 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu
    – 1567 Sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Kanun
    – 2976 Sayılı Dış Ticaretin Düzenlenmesi Kanunu
    – 933 Sayılı Kalkınma Planının Uygulanması Kanun
    – 474 Sayılı Gümrük Giriş Tarife Cetveli Kanunu
    – 4458 Sayılı Gümrük Kanunu ve Yönetmeliği

    Gümrük Kanunu Madde 152 – 162
    Gümrük Yönetmeliği Madde 419 434

    Serbest Bölgeler ile Türkiye’nin Diğer Yerleri Arasında Yapılan Ticaret Dış Ticaret Rejimine Tabi midir?

    Türkiye’den bölgeye sevk edilen mallar ile bölgeden Türkiye’ye sevk edilen mallar, dış ticaret rejimine tabi tutulur ve bu rejime göre ihraç/ithal edilmiş sayılır. Bir parti olarak toplam fatura bedeli 5.000.-ABD doları veya karşılığı Türk lirasını geçmemek üzere Bölge Müdürlüğü onayı ile bölgeye getirilen, Türkiye çıkışlı, doğrudan bir üretimin girdisi olmaksızın, serbest bölgelerde tüketilmek veya kullanılmak üzere gönderilen bazı mallar, isteğe bağlı olarak ihracat işlemine tabi tutulmayabilir.

    Diğer Ülkeler ve Serbest Bölgeler Arasında Yapılan Ticaret, Dış Ticaret Rejimine Tabi midir?

    Serbest bölgeler ile diğer ülkeler ve serbest bölgeler arasında dış ticaret rejimi uygulanmaz.

    Serbest Bölgelerde Hangi Faaliyetlerde Bulunabilir?

    Serbest bölgelerde; Yüksek Planlama Kurulunca uygun görülecek her türlü sınai, ticari ve hizmetle ilgili faaliyetler yapılabilir.

    Yerli veya yabancı gerçek veya tüzel kişiler, Dış Ticaret Müsteşarlığı’ndan ruhsat almak kaydıyla serbest bölgelerde faaliyette bulunabilirler.

    Faaliyet Ruhsatı Almak İçin Nasıl Başvurulur?

    Bölgede faaliyette bulunmak isteyen gerçek veya tüzel kişiler “Faaliyet Ruhsatı” almak için “Faaliyet Ruhsatı Müracaat Formu” Bölge Müdürlüğüne tevdi ederler.

    Faaliyet Ruhsatı Müracaat Formunun doldurulup doğrudan elden teslim edilmesi veya taahhütlü olarak posta yoluyla gönderilmesi ve faaliyet ruhsatı müracaat ücretinin Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası nezdindeki Serbest Bölgeler Özel Hesabına yatırılmasıyla müracaat yapılmış olur.

    Faaliyet Ruhsatı Müracaatlarının Değerlendirilmesinde Dikkate Alınan Kriterler Nelerdir?

    – Faaliyet ruhsatı müracaatlarının değerlendirilmesinde dikkate alınan ana hususlara aşağıda yer verilmiştir.

    – Faaliyetin üretim faaliyeti niteliğinde ve çoğunlukla yurtdışına satışa yönelik olması esastır.

    – Alım-satım faaliyetlerinde de yurtdışına satış esas olup, hammadde, ara malı ve yatırım malları öncelikli olmak üzere yurtiçine satışa da belli oranlarda izin verilebilir.

    – Müracaat konusu faaliyetin insan sağlığı ve çevre açısından zarar verici mahiyette olmaması; Genel Müdürlükçe belirlenecek hassas ürünleri kapsamaması ve yurtiçi piyasada yıkıcı ve haksız rekabete ortam sağlayıcı vasıfta olmaması nitelikleri aranır.

    – Faaliyetin; belli kapasitede istihdam yaratacak nitelikte olması, doğrudan yabancı yatırım niteliğinde olması, yeni ve/veya yüksek teknoloji içermesi, uluslararası ticareti destekleyecek bir hizmet mahiyetinde olması ve serbest bölgedeki sektörel ihtisaslaşma ve kümelenmeyle uyumlu olması hususları göz önünde bulundurulur.

    – Bölgenin fiziki ve altyapı imkânlarının, yapılması planlanan faaliyet için uygun olması şartı aranır.

    – Başvuru sahibi firma ile ortaklarının veya yeni kurulacak firma ortaklarının geçmiş performanslarının, müracaat formunda yer alan taahhüt niteliğindeki yatırım, üretim, ticaret ve sermaye büyüklüklerini doğrulayacak mahiyette olması gerekmektedir.

    – Bunlar dışında Türkiye ve dünyadaki genel ekonomik durum, iç ve dış piyasalardaki arz ve talep dengesindeki değişmeler ile rekabet gücünün korunması hususları göz önüne alınarak gerektiğinde ilave kriterler aranabilir.

    Faaliyet Ruhsatının Geçerlilik Süresi Ne Kadardır?

    Yatırımcı kullanıcıların faaliyet ruhsatı süresi; üretim faaliyetleri için 45 yıl, diğer faaliyet konuları için ise 30 yıldır. Kiracı kullanıcıların faaliyet ruhsatı süresi ise üretim faaliyetleri için 20 yıl, diğer faaliyet konuları için 15 yıldır.

    Ruhsat Süresinin Bitiminde Faaliyetine Devam Etmek İsteyen Kullanıcılar Ne Yapmalıdır?

    Faaliyet ruhsatı süresi bitmek üzere olan ve ara vermeksizin faaliyetine devam etmek isteyen kullanıcılar, faaliyet ruhsatı süresi dolmadan önce, Serbest Bölgeler Uygulama Yönetmeliği’nde belirtilen esaslar çerçevesinde müracaatta bulunurlar. Müracaatın uygun bulunması halinde, faaliyet ruhsatının sona erdiği tarihten itibaren başlamak üzere aynı numarayla yeni bir faaliyet ruhsatı düzenlenir.

    Faaliyetlerinin Geçici Olarak Durdurulması ve Faaliyet Ruhsatının İptaline İlişkin Esaslar Nelerdir?

    Serbest Bölgeler Uygulama Yönetmeliği’nin 14. maddesinde yer alan esaslara uyulmaması durumunda kullanıcıların faaliyetlerinin geçici olarak durdurulması veya faaliyet ruhsatlarının iptali mümkündür.

    Serbest Bölgelere Mal Giriş Çıkışları Nasıl Düzenlenmektedir? 

    Uygulama Yönetmeliği’nin 33. Maddesine istinaden, bölgelere mal giriş ve çıkışı, Serbest Bölgelere Mal Giriş Çıkışı konulu Genelge kapsamında yürütülür.

    Serbest Bölge İşlem Formu Nedir ve Nasıl Kullanılır?

    Serbest Bölge İşlem Formu, serbest bölgede faaliyette bulunan kullanıcıların yurtdışına, yurtiçine veya serbest bölge içerisindeki kullanıcılara yaptıkları her türlü alım satım işlemi ile ilgili olarak düzenledikleri bir belgedir. Bölge içi mal satışlarında Serbest Bölge İşlem Formu, hem alıcı hem de satıcı tarafından düzenlenmektedir. İç piyasada satışı ihracat sayılan ve vergi, resim ve harç istisnası ile ithalatta gümrük muafiyetinden yararlandırılan satış ve teslimleri ifade eder.

    Serbest bölgeye eşya girişi veya çıkışı sırasında kullanıcı veya yetkili temsilcisi, işletici veya BKİ (Bölge Kurucu ve İşletmeciden) temin edeceği Serbest Bölge İşlem Formunu doldurduktan sonra eşyaya ait fatura aslı veya daha sonra aslı ibraz edilmek kaydıyla fatura sureti ve varsa diğer belgeleri de ekleyerek Bölge Müdürlüğüne müracaat eder. Serbest bölge adresli olmayan fatura işleme konulmaz.

    Örnek : Serbest Bölge İşlem Formu

    Ön Statü Belgesi Nedir ve Nasıl Kullanılır?

    Ön Statü Belgesi, serbest bölgelere yurtdışından getirilen veya yurtiçinden ihracat rejimine tabi tutularak konulan eşyanın serbest dolaşım statüsünü göstermek bakımından düzenlenen bir belgedir. Eşyanın serbest dolaşımda bulunması halinde söz konusu belgeye eşyanın serbest dolaşımda olduğu belirtilir. Serbest dolaşımda olmayan bir eşyanın da bu durumu Ön Statü Belgesinde belirtilir. Serbest bölgede bulunan eşyanın daha sonraki işlemlerinde bu eşyaya ilişkin Ön Statü belgesinin bulunmaması halinde bu eşya serbest dolaşımda olmayan eşya olarak kabul edilir. Ancak, serbest dolaşımda olan eşyanın ihracına bağlı bir ticaret politikası önlemi veya gümrük vergisi bulunması halinde, bu eşya bu kez serbest dolaşımda bulunan eşya olarak kabul edilir.

    Serbest bölge işlem formu ile  serbest bölgeye giriş yapan Serbest Dolaşımda bulunan veya üçüncü ülke menşeli eşya için, bölgeye giriş aşamasında ön statü Belgesi düzenlenir.

    Örnek : Ön Statü Belgesi

    Serbest Bölgelerde İmalatçı Kullanıcılar İle 06.02.2004 Tarihinden Önce Faaliyet Ruhsatı Alan Kullanıcılar Tarafından Gerçekleştirilen Mal Hareketlerine İlişkin Özel Hesap Ücreti Uygulaması Genel Olarak Nasıldır?

    Yurtdışından bölgeye getirilen malların CIF değeri üzerinden binde 1, bölgeden Türkiye’ye çıkarılan malların FOB değerleri üzerinden binde 9 oranında Özel Hesap Ücreti alınır.

    Kapalı alan inşaatının tamamlanması, ek yatırım yapılması, üretim konusunda faaliyet ruhsatı sahibi kullanıcıların üretimde kullanacakları yatırım mallarının girişi, makine ve teçhizatın yenilenmesine ilişkin mal girişleri veya kapasite artırımına yönelik yeni makine, teçhizat ve ofis makineleri girişi yatırım ve tesis safhasında yapılan mal girişi olarak kabul edilir. Yatırım ve tesis safhasında kullanılmak üzere veya tevsi ve kapasite artırmak amacıyla yurtdışından veya bölge içinden satın alınan bu mallardan Özel Hesap Ücreti alınmaz.

    Serbest Bölgelerde 06.02.2004 Tarihinden Sonra Faaliyet Ruhsatı Alan İmalatçı Kullanıcıların Dışındaki Kullanıcılar Tarafından Gerçekleştirilen Mal Hareketlerine İlişkin Özel Hesap Ücreti Uygulaması Nasıldır?

    Bu kullanıcılar tarafından, yurtdışından bölgeye getirilen ve/veya bölgeden Türkiye’ye çıkarılan mallardan Özel Hesap Ücreti alınmaz. Bu kullanıcılar tarafından, yatırım ve tesis safhasında veya tevsi ve kapasite artırmak amacıyla getirilenler de dahil olmak üzere yurtdışından getirilerek bölge içinde satılan malların CIF değeri üzerinden binde 1 oranında Özel Hesap Ücreti alınır.

    06.02.2004 tarihinden önce ruhsat almış olup da bu tarihten sonra faaliyet ruhsatı süresini uzatan imalatçı kullanıcılar dışındaki kullanıcılar tarafından gerçekleştirilen mal hareketlerinde de aynı uygulama geçerlidir.

    Hem Üretim Hem de 06.02.2004 Tarihinden Sonra Alım Satım Ruhsatı Alan Kullanıcılar Tarafından Gerçekleştirilen Mal Hareketlerine İlişkin Özel Hesap Ücreti Uygulaması Nasıldır?

    Üretim ruhsatı kapsamında Türkiye’den veya yurtdışından getirdiği mallardan ürettiği ürünlerini kendi bünyesinde bulunan alım satım ruhsatı kapsamına devretmesi ve alım satım ruhsatı kapsamında yurt içine satması halinde, yurtiçine satılan malların FOB değerleri üzerinden binde 9 oranında Özel Hesap Ücreti alınır.

    Alım satım ruhsatı kapsamında binde 1 oranında ücret ödemeden yurtdışından getirdiği malı, kendi bünyesinde bulunan üretim ruhsatı kapsamına devretmesi halinde, bu malların CIF değeri üzerinden binde 1 oranında Özel Hesap Ücreti alınır.

    Serbest Bölgelerde Fason İmalat, Bakım Onarım ve İleri Derecede İşçilik Faaliyetlerine İlişkin Özel Hesap Ücreti Uygulaması Genel Olarak Nasıldır?

    Kullanıcının kendisine ait olan mallar için bölge dışında fason imalat veya ileri derecede işçilik işlemleri yaptırması halinde bu işlemlerden katma değer üzerinden binde 1 oranında Özel Hesap Ücreti alınır.

    Kullanıcının kendisine ait olmayan, fason imalat, bakım-onarım faaliyetleri ve ileri derecede işçilik işlemleri amacıyla bölgeye geçici olarak getirdiği malların bölgeye giriş ve çıkışında Özel Hesap Ücreti alınmaz. Söz konusu malların bölgede işçilik gördükten sonra bölgeden nihai çıkışında bölgede yaratılan katma değer üzerinden binde 1 oranında Özel Hesap Ücreti alınır.

    Kullanıcı firmalar arasında gerçekleşen ticaret kapsamında, fason imalat, bakım-onarım faaliyetleri ve ileri derecede işçilik işlemleri neticesinde bölgede yaratılan katma değer üzerinden binde 1 oranında Özel Hesap Ücreti alınır.

    Serbest Bölgelerde Ödemeler Hangi Para Birimi İle Yapılır?

    Serbest bölgelerdeki faaliyetlerle ilgili her türlü ödemeler dövizle yapılır. Bakanlar Kurulu ödemelerin Türk lirası olarak yapılmasına da karar verebilir. Ancak, bölgede yatırım sırasındaki mal ve hizmet bedelleri ile işçi ücretleri ve kiralar Türk lirası üzerinden ödenebilir. Bölge Müdürlüğü ile bu bölgelerdeki diğer kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanlara bütün ödemeler Türk lirası ile yapılır.

    Türkiye’nin Taraf Olduğu Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmalarından Faydalanabilir mi?

    Serbest bölgelerde faaliyette bulunan tam mükellefler, Türkiye’nin taraf olduğu Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması hükümlerinden faydalanabilmektedir.

    Bu kapsamda bölgede faaliyet gösteren tam mükellefler, dar mükellef kişi ve kurumlara yaptıkları stopaja tabi ödemelerle ilgili olarak anlaşmalar kapsamında kesinti yapmama veya düşük oranlı kesinti yapma hakkına sahiptirler.

    Üretilen Ürünlerin Toplam FOB Bedeli Nasıl Tespit Edilir?

    Gelir vergisi istisnasından faydalanabilmesi için öncelikle üretilen ürünlerin toplam FOB (Free on Board) bedelinin tespit edilmesi gerekmektedir. Bu kapsamda “Toplam FOB Bedeli”, üretilen ürünlerin birim FOB bedeli ile toplam üretilen ürün miktarının çarpılması sonucunda bulunacaktır. “Üretilen Ürünlerin Birim FOB Bedeli” ise üretilen mallardan satışı yapılanların satış tutarı toplamının satılan ürün miktarına  bölünmesi suretiyle hesaplanacaktır.

    Toplam FOB Bedelin Tespitinde Hangi Kur Esas Alınır?

    Yurtdışına ihraç edilen ürünlerin toplam FOB bedelinin tespitinde, satışa ilişkin belgenin yasal defterlere kaydedildiği tarihteki T.C. Merkez Bankası’nca ilan edilen döviz alış kurları esas alınacaktır.

    Üretilen Ürünlerin Aynı Yıl İçerisinde Satılmaması Durumunda FOB Bedeli Nasıl Hesaplanır?

    Üretilen ürünlerin aynı yıl içinde satılamaması durumunda “Ortalama FOB Bedeli” bulunacak ve buna göre toplam FOB bedeli tespit edilecektir. Ortalama FOB Bedeli, birden fazla yıla ait birim FOB bedellerinin ortalamasıdır.

    Yurtdışına Satışa İlişkin %85 Şartının Hesaplanmasında Dikkate Alınacak Hususlar Nelerdir?

    Yurtdışı satışa ilişkin % 85 şartının gerçekleştirilmesinde serbest bölgelere veya Türkiye’ye satılan mal bedelleri dikkate alınmayacaktır. Serbest bölgede üretilen ürünler ile satın alınan malların ihracının birlikte yapılması halinde, sadece bölge içinde üretilen ürünlerin toplam FOB bedelinin en az % 85’nin yurt dışına ihraç edilmesi kaydıyla istisnadan yararlanılacaktır.

    Serbest Bölgede Faaliyet Gösteren Bir İhracatçıya İhraç Kaydıyla Yapılan Mal Teslimleri, % 85 Oranının Tespitinde Dikkate Alınır mı?

    Serbest bölgede üretim faaliyetinde bulunan üretici firmaların ürünlerini, aynı veya başka bir serbest bölgede faaliyette bulunan ihracatçılara, yurtdışına satılması kaydıyla teslim etmeleri de yurtdışına satış olarak değerlendirilecektir. Söz konusu malların, ihracatçıya teslim tarihini takip eden aybaşından itibaren üç ay içinde ihraç edilmesi zorunludur. Bu sürede ihraç edilmemesi halinde, bu mallara ilişkin yurtdışı satış gerçekleşmemiş olarak değerlendirilecektir.

    İşlenmek üzere yurtdışından getirilen veya fason imalat kapsamında yurtiçinden getirilen malların yurtdışına teslimi, % 85 oranının tespitinde dikkate alınır mı?

    Yurtiçinden serbest bölgeye fason imalat kapsamında getirilen veya işlenmek üzere yurt dışından bölgeye getirilen maddelerin, bölge içinde çeşitli işlemlere tabi tutulduktan sonra ülke içine geri gönderilenlerinin veya bu ürünlerden yurtdışına ihraç edilenlerinin ürün bedelleri, % 85 ihracat tutarının hesaplanmasında dikkate alınmayacaktır. Bölgedeki işletmelerin fason imalat yanında ayrıca bölge içinde üretim ve ihracat yapmaları durumunda ise Kanun’da belirtilen şartları taşıyıp taşımadıklarının tespitinde fason imalat dışında üretim yapılan ve ihraç edilen ürün bedelleri dikkate alınacaktır.

    Paketleme ve Ambalajlama Amacıyla Bölgeye Getirilen Malların Yurtdışına Teslimi, %5 Oranının Tespitinde Dikkate Alınır mı?

    Serbest bölge dışında üretilerek bölgeye getirilen ve bölgede sadece paketleme ve ambalajlama gibi bir takım işlemlere tabi tutulan ürünlerin daha sonra serbest bölgeden yurtdışına ihraç edilmesinde, ürün esas olarak bölge içinde üretilmediğinden, söz konusu ürünle ilgili olarak istisna hükümleri uygulanmayacaktır.

    Serbest Bölgelerde Üretilen Ürünlerin Bir Kısmının veya Tamamının Sonraki Yıllarda Satılması Durumunda İstisnadan Nasıl Faydalanılır?

    Bu durumda, üretimin yapıldığı ve istisnanın uygulandığı yılda stokta kalan ürünlerin, sonraki yıllarda toplam FOB bedeli bazında takibi gerekecektir. İhraç edilen ürünlerin toplam FOB bedelinin üretilen ürünlerin toplam FOB bedeline oranı, % 85 ve üzerinde gerçekleşmesi halinde istisnadan yararlanılacak, aksi durumda istisnadan yararlanılamayacaktır.

    Serbest Bölgede Faaliyet Gösteren Firmalar Vergi Usul Kanunu Hükümlerine Tabi midir?

    Serbest bölgede faaliyet gösteren firmalar da Vergi Usul Kanunu hükümlerine tabidirler.

    Bu mükelleflerin de Vergi Usul Kanunu hükümleri çerçevesinde defter tutmaları ve belge kayıt düzenine ilişkin hükümlere uymaları zorunludur.

    Türkiye’den Serbest Bölgelere Yapılan Mal Teslimlerinin KDV Karşısındaki Durumu nedir?

    Türkiye’den serbest bölgeye satılan mallar ihracat rejimine tabi olup, KDV Kanunu uyarınca KDV’den istisnadır.

    Serbest Bölge Hükümlerinin Uygulandığı Malların KDV Karşısındaki Durumu Nedir?

    Serbest bölge hükümlerinin uygulandığı malların teslimi katma değer vergisinden istisnadır.

    Serbest Bölgelerde Faaliyet Gösteren Firmalara Türkiye’de Yerleşik Firmalarca Verilen Hizmetlerin Katma Değer Vergisi Karşısındaki Durumu Nedir?

    Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 17/4-(ı) maddesine göre serbest bölgelerde verilen hizmetler katma değer vergisinden müstesnadır.

    İdare, şu ana kadar mukteza bazında konu ile ilgili görüş vermiş olup, muktezalardaki ortak asgari şartlar; istisnanın uygulanabilmesi için hizmetin serbest bölgede faaliyet gösterenlere fiilen serbest bölgede verilmiş olması ve hizmetten serbest bölgede faydalanılması gerektiği yönündedir.

    Mevcut durumda Maliye Bakanlığınca hazırlanan 60 Numaralı Katma Değer Vergisi Sirküleri taslağında konu ile ilgili düzenleme yapılmış olup, serbest bölgede, Türkiye’de ya da yurt dışında yerleşik firmaların serbest bölge içinde bilfiil verdikleri hizmetlerin KDV den müstesna olduğu belirtilmiştir.

    Yapılan düzenlemede, Türkiye’de veya yurt dışında yerleşik firmaların bilfiil serbest bölge içinde sundukları temizlik, makine bakım, onarım ve montaj vb. hizmetler ile bir serbest bölgeden diğer bir serbest bölgeye verilen hizmetlerin KDV den istisna olduğu hüküm altına alınmıştır.

    Söz konusu Sirküler taslağında; serbest bölgede faaliyet gösteren kurumlara Türkiye’de yerleşik firmalarca verilen gümrük müşavirliği hizmetleri hakkında da açıklama yapılmış olup, serbest bölgeden yurtdışına giden mallar için serbest bölgede verilen gümrük müşavirliği hizmetlerinin KDV den istisna olduğu; serbest bölgeden Türkiye’ye, Türkiye’den serbest bölgeye veya serbest bölgeden diğer serbest bölgelere gönderilen mallara ilişkin verilen gümrük müşavirliği hizmetlerinin ise KDV ye tabi olduğu belirtilmiştir.

    ÖTV’ye Tabi Malların Yurtiçinden Serbest Bölgelere Tesliminde ÖTV İstisnası Uygulanabilir mi?

    ÖTV Kanunu’nun 5. maddesinin 1 numaralı fıkrasında, Kanun’a ekli listelerdeki malların ihracat teslimlerinde ÖTV istisnası uygulanabilmesi için,

    – Teslimin yurtdışındaki müşteriye yapılması,
    – Teslim konusu malın Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesinden çıkmış olması, şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerektiği hükme bağlanmıştır.

    Bu hüküm gereğince, yurtiçinden serbest bölgelere yapılan teslimlerde ihracat istisnası uygulanmayacaktır.

    Serbest Bölgelere Yapılan İhraç Kayıtlı Teslimlerde ÖTV Tecil Terkin Müessesesi Uygulanabilir mi?

    Serbest bölgeye yapılan teslimler ÖTV Kanunu uyarınca ihracat olarak değerlendirilmediğinden, ihracatçılar tarafından serbest bölgeye teslim edilecek malların ÖTV mükelleflerinden satın alınması durumunda, ÖTV Kanunu’nun 8/2. maddesi kapsamında tecil terkin uygulaması yapılamayacaktır.

    Öte yandan serbest bölgede faaliyet gösteren ihracatçıya ihraç kayıtlı teslim edilen malların serbest bölgeden yurtdışı edilmesi durumunda, Özel Tüketim Vergisi Kanunu’nun 8. maddesinin 2 numaralı fıkrasına göre tecil terkin uygulaması kapsamında işlem yapılabilmesi mümkündür.

    Serbest Bölge Hükümlerinin Uygulandığı Malların ÖTV Karşısındaki Durumu Nedir?

    Serbest bölge hükümlerinin uygulandığı mallar ÖTV’den istisnadır. Genel olarak bu malları, yurtdışından serbest bölgeye getirilen mallar ve serbest bölge içerisinde veya bir serbest bölgeden diğer bir serbest bölgeye teslim edilen mallar olarak değerlendirebilmek mümkündür.

    Serbest Bölgelerden Yurtiçi Firmalara Mal Teslimlerinde ÖTV Uygulaması Var mıdır?

    Serbest bölgeler ile Türkiye’nin diğer yerleri arasında yapılan ticaret, dış ticaret rejimine tabidir. Başka bir deyişle, serbest bölgeden Türkiye’ye satılan mallar genel anlamda ithalat rejimi kapsamında olup, ÖTV’ye tabidir.

    Serbest Bölgelerde Teşvik Mevzuatı Uygulanır mı?

    3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu’nun 6. maddesinin son fıkrası uyarınca, işleticiler ve kullanıcılar yatırım ve üretim safhalarında Bakanlar Kurulunca belirlenecek vergi dışı teşviklerden yararlandırılabilmektedir.

    Prensip olarak teşvik mevzuatının serbest bölgelerde uygulanamayacağına dair herhangi bir düzenleme bulunmamakla birlikte, pratikte ilgili mevzuat kapsamında sağlanan destek unsurlarının birçoğundan halihazırda serbest bölgelerde yararlanılıyor olması sebebiyle; serbest bölgede faaliyet gösteren kurumların, yatırımlarını genellikle teşvik belgesine bağlamadıkları görülmektedir.

    Öte yandan serbest bölgede faaliyet gösteren birçok kurum, özellikle Ar-Ge faaliyetlerine tanınan bazı destek unsurlarından faydalanmaktadır.

    Serbest Bölgelerde Damga Vergisi ve Harç İstisnası Uygulanabilir mi?

    Serbest bölgelerde faaliyette bulunan mükelleflerin, Avrupa Birliği’ne tam üyeliğin gerçekleştiği tarihi içeren yılın vergilendirme döneminin sonuna kadar, bu bölgelerde gerçekleştirdikleri faaliyetler ile ilgili olmak kaydıyla yaptığı işlemler harçtan, bu işlemlere ilişkin düzenlenen kâğıtlar damga vergisinden müstesnadır.

    Söz konusu damga vergisi ve harç istisnasının uygulanmasında, faaliyet ruhsatının türü ile faaliyet ruhsatının alındığı tarihin bir etkisi bulunmamaktadır.

          AB Gümrük Müşavirliği ve Danışmanlık A.Ş.     

    Uzmanlarımız tarafından hazırlanan bu çalışmalarda verilen bilgilerden dolayı şirketimizin yasal sorumluluğu bulunmamaktadır. Belirli bir konuya ilişkin olarak ilgili danışmana başvurulması tavsiye edilmektedir.

    image_pdfimage_print