İkili Menşe Kümülasyon Sistemi Kapsamı Ticarette Eşyanın Tercihli Menşeinin Tespiti Hakkında Yönetmelik

31.12.2025 Tarihli 33124 Sayılı (6.Mükerrer) Resmi Gazete

YÖNETMELİK

Ticaret Bakanlığından:

İKİLİ MENŞE KÜMÜLASYON SİSTEMİ KAPSAMI TİCARETTE EŞYANIN
TERCİHLİ MENŞEİNİN TESPİTİ HAKKINDA YÖNETMELİK

BİRİNCİ BÖLÜM

Başlangıç Hükümleri

Amaç

MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı, 2 nci maddede yer alan anlaşmaların tercihli menşe kurallarının uygulanmasına dair usul ve esasları düzenlemektir.

Kapsam

MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik;

Türkiye Cumhuriyeti ile Arnavutluk Cumhuriyeti Arasında Serbest Ticaret Anlaşmasının ekinde yer alan Menşeli Ürünler Kavramının Tanımı ve İdari İşbirliği Yöntemlerine İlişkin Protokol Il’nin,

Türkiye Cumhuriyeti ile Moldova Cumhuriyeti arasındaki Serbest Ticaret Anlaşmasının Menşeli Ürünler Kavramının Tanımı ve İdari İşbirliği Yöntemleri Hakkındaki Ek T’in,

Türkiye Cumhuriyeti ile Sırbistan Cumhuriyeti Arasındaki Serbest Ticaret Anlaşmasının ekinde yer alan Menşeli Ürünler Kavramının Tanımı ve İdari İşbirliği Yöntemlerine İlişkin Protokol Tl’nin, uygulanmasına dair usul ve esasları kapsar.

Dayanak

MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik, 1 numaralı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 448 inci maddesi ile 2 nci maddede belirtilen anlaşmalara dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4- (1) Bu Yönetmelikte yer alan;

Anlaşma: Türkiye Cumhuriyeti (Türkiye) ile 2 nci maddede yer alan Taraf ülke arasındaki Anlaşmayı,

Bakanlık: Ticaret Bakanlığını,

Elektronik sistem: EUR. I dolaşım belgesinin düzenlenmesine yönelik başvurunun yapılması, belgelerin düzenlenmesi, kontrol edilmesi, onaylanması ve vize işlemlerinin gerçekleştirilmesini sağlamak üzere Bakanlık ya da Bakanlıkça uygun görülen kişi ve kuruluşlarca elektronik ortamda verilen hizmet ve bu hizmete dair alt yapıyı,

ç) Eşya: Hem girdi hem de ürünü,

Fabrika çıkış fiyatı: Ürün için taraf ülkelerden birinde, nihai işçilik veya işlemin gerçekleştirilmesini üstlenen imalatçıya fabrika çıkışı itibariyle ödenen, kullanılan bütün madde kıymetlerinin dahil edilmiş olduğu, elde edilmiş ürünün ihracında geri ödenmiş veya ödenecek yurt içi vergilerin tenziliyle bulunan fiyatı,

Fasıllar, pozisyonlar ve alt pozisyonlar: Gümrük işbirliği Konseyinin 26/6/2004 tarihli Tavsiye Karan uyannca getirilen değişiklikler dahil Armonize Mal Tanımı ve Kodlama Sistemini (Armonize Sistem) oluşturan nomanklatürde kullanılan fasıllar, pozisyonlar ve alt- pozisyonları (dörtlü veya altılı kodlar),

Girdi: Ürünün imalatında kullanılan herhangi bir madde, hammadde, parça veya akşamlar ve benzerini,

Girdilerin kıymeti: Kullanılan menşeli olmayan girdilerin ithalatı esnasındaki gümrük kıymeti veya bunun bilinmemesi ve tespit edilememesi halinde ihracatı gerçekleştiren Taraf ülkede bu girdiler için ödendiği tespit edilebilen ilk fiyatı,

ğ) Gümrük idareleri: Türkiye için Ticaret Bakanlığını, diğer Taraf ülkeler için anılan ülkelerde yetkilendirilmiş idareleri,

Gümrük kıymeti: Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının Vll nci Maddesinin Uygulanmasına Dair Gümrük Kıymetine İlişkin 1994 Dünya Ticaret Örgütü Anlaşmasına göre tespit edilen kıymeti,

ı) İmalat: Montaj dahil her türlü işçilik veya işlemi,

Katma değer: Ürünün fabrika çıkış fiyatından, bünyesine dahil edilen diğer taraf ülke menşeli her bir girdinin gümrük kıymetlerinin veyahut söz konusu girdilerin gümrük kıymetlerinin bilinmemesi veya tespit edilememesi halinde, ihracatın gerçekleştirildiği Taraf ülkede bu girdiler için ödendiği tespit edilebilen ilk fiyatın tenziliyle bulunan değeri,

Menşe ispat belgesi: EUR.l dolaşım belgesi ve fatura beyanını,

Menşeli girdi kıymeti: (g) bendindeki tanıma uygun olarak, bu tür girdinin gümrük kıymetini,

Menşeli olmayan girdilerin azami oranı: İmalatın bu Yönetmeliğe göre ürüne menşe statüsü kazandıran yeterli bir işçilik veya işlem sayılabilmesi amacıyla ürünün fabrika çıkış fiyatının yüzdeliği ya da belirli bir fasıl, pozisyon veya alt-pozisyonda yer alan kullanılan menşeli olmayan girdilerin net ağırlıklarının yüzdeliği olarak da ifade edilebilen menşeli olmayan girdiler için izin verilen azami oranı,

Sevkiyat: Bir ihracatçıdan bir alıcıya birlikte gönderilen ya da ihracatçıdan alıcıya şevkinde tek bir sevk evrakı kapsamında yer alan veya böyle bir evrakın olmaması halinde tek bir fatura kapsamına giren ürünleri,

Sınıflandırma: Ürün veya girdilerin belirli bir pozisyon veya alt pozisyon altında sınıflandırılmasını,

Taraf ülkeler: Türkiye ile 2 nci maddede yer alan ülkeleri,

ö) Ülke: Bir Taraf ülkenin topraklarını, karasularını ve iç sularını,

Ürün: Bilahare başka bir imalatta da kullanılması söz konusu olsa bile, imal edilmiş ürünü,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Menşeli Ürün Kavramının Tanımı ve Şartları

Menşe kuralı

MADDE 5- (1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında aşağıda belirtilen ürünler, Taraf ülkelerden biri menşeli kabul edilir:

7 nci maddede belirtilen şekilde, bir Taraf ülkede tamamen elde edilmiş ürünler.

8 inci maddede belirtilen şekilde, bir Taraf ülkede yeterli işçilik veya işleme tabi tutulmuş olmaları kaydıyla, tamamen elde edilmemiş girdiler ihtiva ederek anılan Taraf ülkede elde edilmiş ürünler.

îkili menşe kümülasyonu

MADDE 6- (1) 2 nci maddede belirtilen Taraf ülkelerden biri menşeli maddeler, Türkiye’de elde edilen bir ürün içine dahil edildikleri takdirde, Türkiye menşeli kabul edilir. Söz konusu maddelerin 9 uncu maddede belirtilenlerin ötesinde bir işçilik veya işlemden geçmiş olmaları koşuluyla, yeterli işçilik veya işlemden geçmiş olma şartı aranmaz.

Türkiye menşeli maddeler, 2 nci maddede belirtilen Taraf ülkelerden birinde elde edilen bir ürün içine dahil edildikleri takdirde, ürünün elde edildiği ülke menşeli kabul edilir. Söz konusu maddelerin 9 uncu maddede belirtilenlerin ötesinde bir işçilik veya işlemden geçmiş olmaları koşuluyla, yeterli işçilik veya işlemden geçmiş olma şartı aranmaz.

Birinci fıkra uyarınca Türkiye’de yapılan bir imalat işleminde, 2 nci maddede belirtilen ülkelerden sadece ilgili anlaşmaya Taraf ülke menşeli maddeler kümülasyona tabi tutulabilir olup, söz konusu işlemde 2 nci maddede yer alan diğer ülke veya ülkeler menşeli

maddelerin kullanılması halinde, bunların Ek Il’de yer alan listede belirtilen şartlar uyarınca yeterli derecede işçilik veya işlem görmesi gerekir.

Menşe kümülasyonu uygulamalarındaki değişiklikler Bakanlık resmî internet sitesinden duyurulur.

Tamamen elde edilmiş ürünler

MADDE 7- (1) Aşağıda belirtilen ürünlerin Taraf ülkelerden birinde tamamen elde edilmiş oldukları kabul edilir:

Kendi topraklarından veya deniz yataklarından çıkarılan mineral ürünler.

Taraf ülkede hasat edilen bitkisel ürünler.

Taraf ülkede doğmuş ve yetiştirilmiş canlı hayvanlar.

Taraf ülkede yetiştirilmiş canlı hayvanlardan elde edilen ürünler.

Taraf ülkede avcılık veya balıkçılıkla elde edilen ürünler.

Taraf ülke karasuları dışında kendi gemileri tarafından denizden elde edilen balıkçılık ürünleri ve diğer ürünler.

Münhasıran (e) bendinde atıfta bulunulan ürünlerden, kendi fabrika gemilerinin bordasında üretilen ürünler.

Taraf ülkede toplanmış, yalnızca hammaddelerin geri kazanılabilmesine müsait, sadece sırt geçirmeye veya atık olarak kullanılmaya elverişli kullanılmış lastikler dahil olmak üzere, kullanılmış maddeler.

ğ) Taraf ülkede yapılan imalat işlemleri sonucu ortaya çıkan atık ve hurdalar.

Kendi karasuları dışındaki deniz toprağı veya deniz toprağı altı ile ilgili münhasır işletme haklarına sahip olmaları kaydıyla deniz toprağı veya deniz toprağı altından çıkarılan ürünler.

ı) Münhasıran (a) ila (h) bentlerindeki ürünlerden üretilmiş eşya.

Birinci fıkranın (e) ve (f) bentlerinde geçen kendi gemileri ve kendi fabrika gemileri tabirleri sadece;

Bir Taraf ülkede kayıtlı veya tescilli,

Anılan Taraf ülke bayrağı altında seyreden,

En az %50’sine bu Taraf ülke vatandaşları tarafından sahip olunan veya idare merkezinin Taraf ülkelerden birinde bulunduğu, müdür veya müdürlerinin, yönetim veya denetleme kurulu başkanı ve bu kurullar üyelerinin çoğunluğunun anılan Taraf ülke vatandaşı olduğu ve ilaveten ortaklık veya limited şirket durumunda sermayesinin en az yansının Taraf ülkelere veya bunlann kamu kuruluşlan veya vatandaşlanna ait olduğu bir şirket tarafından sahip olunan,

ç) Yönetici ve yetkilileri anılan Taraf ülke vatandaşı olan,

Mürettebatının en az %75’i anılan Taraf ülke vatandaşı olan, gemiler ve fabrika gemileri için kullanılır.

Yeterli işçilik veya işlem görmüş ürünler

MADDE 8- (1) 7 nci maddeye göre tamamen elde edilmemiş ürünler, Ek Il’de yer alan üstede belirtilen şartlar yerine getirildiği takdirde yeterli derecede işçilik veya işlem görmüş olarak kabul edilir. Ek Il’de yer alan listede belirtilen şartlar, Anlaşma kapsamındaki tüm ürünler için, bu ürünlerin imalatında kullanılan menşeli olmayan girdiler üzerinde yapılması gerekli işçilik ve işlemleri gösterir ve sadece bu girdilerle ilişkili olarak geçerlidir. Aynı şekilde söz konusu listede o ürün için belirtilen şartları yerine getirerek menşe statüsü kazanmış bir ürün, başka bir ürünün imalatında kullanıldığı durumda, onun bileşiminde yer aldığı ürüne tatbiki mümkün şartlar kendisine uygulanmaz ve bu malların imalatında kullanılmış olabilecek menşeli olmayan girdiler dikkate alınmaz.

Birinci fıkrada belirtilen duruma rağmen, listede belirtilen şartlar uyarınca bir ürünün imalatında kullanılmaması gereken menşeli olmayan girdiler, ancak;

Toplam kıymetlerinin, ürünün fabrika çıkış fiyatının %10’unu geçmemesi,

Menşeli olmayan girdilerin azami değeri olarak listede verilmiş olan yüzdelerin, bu bendin uygulanması suretiyle aşılmaması,

şartı ile kullanılabilir.

İkinci fıkra hükümleri, Armonize Sistemin 50 ila 63 üncü fasıllarındaki ürünlere uygulanmaz.

Birinci ve ikinci fıkra hükümleri, üretim sırasında gerçekleştirilen işlem veya işçiliğin 9 uncu madde hükümlerine göre yetersiz sayılmadığı hallerde uygulanır.

Yetersiz işçilik veya işlem

MADDE 9- (1) 8 inci maddede belirtilen koşulların sağlanıp sağlanmadığına bakılmaksızın, ikinci fıkra hükümleri saklı kalmak kaydıyla, aşağıdaki işlemler menşeli ürün statüsü verilmesi için yetersiz işçilik veya işlem olarak kabul edilir:

Havalandırma, yayma, kurutma, soğutma, tuz veya kükürtdioksit veya başka sulu çözeltilere yerleştirme, hasarlı kısımları ayırma gibi, nakliyat ve depolama süresince eşyanın iyi şartlarda muhafazasını sağlamaya yönelik koruyucu işlemler.

Ambalaj ayırma ve birleştirme.

Yıkama, temizleme, toz, oksit, yağ, boya veya diğer tabakalardan arındırma.

Dokuma kumaşları ütüleme veya presleme.

Basit boyama ve cilalama işlemleri.

Tahıl ve pirinci kabuklarından ayırma, kısmi veya tam beyazlatma, parlatma ve perdahlama.

Şeker renklendirme veya şeker topaklarını biçimlendirme işlemleri.

Meyvelerin, kuruyemişlerin ve sebzelerin kabuklarını soyma, çekirdeklerini çıkarma, zarlarını ayıklama.

Keskinleştirme, basit bileme veya basit kesme.

Maddelerden setler oluşturma dahil, eleme, kalburdan geçirme, sıraya koyma, tasnifleme, kalibrasyon, eşleştirme.

ı) Basit şişeleme, tenekeye veya beherlere koyma, torbalama, sandıklama, kutulama, karton veya tahta üzerine yerleştirme ve tüm diğer basit paketleme işlemleri.

Ürün veya paketler üzerine marka, etiket, logo ve diğer benzeri ayırt edici işaretleri yapıştırma veya basma işlemleri.

Farklı türde olmalarına bakılmaksızın ürünlerin basit karıştırılma işlemleri.

Tamamlanmış bir ürün oluşturmak üzere parçaların basit montajı veya ürünlerin parçalarına ayrılması.

(a) ila (k) bentlerinde belirtilen işlemlerden iki veya daha fazlasının bir arada yapılması.

Hayvan kesimi.

Belirli bir ürüne uygulanan işçilik veya işlemin birinci fıkra hükümleri çerçevesinde yetersiz kabul edilip edilmeyeceğine karar verilirken, Taraf ülkelerde gerçekleştirilen işlemlerin tümü bir arada mütalaa edilir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Nitelendirme Birimi, Setler ve Etkisiz Unsurlar

Nitelendirme birimi

MADDE 10- (1) Bu Yönetmelik hükümlerinin uygulanmasında nitelendirme birimi, Armonize Sistem nomanklatürünü kullanmak suretiyle sınıflandırma yapılırken temel birim olarak kabul edilen belirli bir üründür. Buna göre;

Muhtelif maddelerin montajı veya gruplandırılmasından oluşan bir ürün, Armonize Sistemde tek bir pozisyonda sınıflandırıldığında, bu ürün bir bütün olarak nitelendirme birimidir.

Bir sevkiyat, Armonize Sistemde aynı pozisyon içinde sınıflandırılan, belli sayıda aynı üründen oluşuyorsa her bir ürün bu Yönetmelik hükümlerinin uygulanışı sırasında münferiden değerlendirilir.

Armonize Sistemin 5 sayılı Genel Kuralı çerçevesinde ambalaj, sınıflandırma açısından ürüne dâhil ediliyorsa menşeinin tespiti açısından da dâhil edilir.

Aksesuarlar, yedek parçalar ve aksam

MADDE 11- (1) Bir teçhizat, makine, aygıt veya araç parçası beraberinde teslim edilen, normal olarak bir cihazın bölümü durumundaki ve fabrika çıkış fiyatına dâhil edilmiş bulunan aksesuarlar, yedek parçalar ve aletler; söz konusu teçhizat, makine, aygıt veya araç içinde mütalaa edilir.

Setler

MADDE 12- (1) Armonize Sistemin 3 sayılı Genel Kuralında tanımlanan setler, kendisini meydana getiren tüm ürünler menşeli ürün ise o ülke menşeli olarak addedilir. Ancak, bir set menşeli ve menşeli olmayan ürünlerden oluşuyorsa, menşeli olmayan ürünlerin kıymetinin setin fabrika çıkış fiyatının %15’ini aşmaması koşuluyla, set bir bütün olarak o ülke menşeli kabul edilir.

Etkisiz unsurlar

MADDE 13- (1) Bir ürünün menşeli olup olmadığını belirlemek için imalatında kullanılabilecek;

Eneıji ve yakıtın,

Tesis ve teçhizatın,

Makine ve aletlerin,

ç) Ürünün nihai bileşimine girmeyen ve girmesi amaçlanmayan eşyanın, menşeini belirlemek gerekmez.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Ülkesel Gereklilikler

Ülkesellik ilkesi

MADDE 14- (1) İkinci ve üçüncü bölümde yer alan menşe statüsü kazandırılmasına ilişkin koşullar, Taraf ülkelerden birinde kesintisiz olarak yerine getirilir.

Taraf ülkelerden birinden başka bir ülkeye ihraç edilmiş olan menşeli eşyanın geri gelmesi halinde, geri gelen eşyanın ihraç edilmiş bulunan eşya ile aynı olduğu, söz konusu ülkede bulunma veya ihraç edilme süresi içerisinde iyi koşullarda muhafaza edilmeleri için gerekli olanların ötesinde herhangi bir işleme tabi tutulmadığı hususları gümrük idarelerini tatmin edecek şekilde ispat edilmediği takdirde menşeli olmadığı kabul edilir.

İkinci ve üçüncü bölümde belirlenen kurallar uyarınca kazanılan menşe statüsü, Taraf ülkelerin birinden ihraç edilen ve daha sonra yeniden ithal edilen girdiler üzerinde, anılan Taraf ülke dışında yapılan işçilik veya işlemden, aşağıdaki koşulların sağlanması halinde etkilenmez:

Söz konusu girdilerin tamamen Taraf ülkelerden birinde elde edilmiş veya ihraç edilmelerinden önce 9 uncu maddede belirtilen yetersiz işlemlerin ötesinde bir işçilik veya işlemden geçmiş olması.

Gümrük idarelerinin geri gelen eşyanın, ihraç edilen girdilerin işçilik veya işlemden geçirilmesi ile elde edildiği ve bu madde hükümlerinin uygulanması ile Taraf ülke dışında kazanılan toplam katma değerin, menşe statüsü talebine konu nihai ürünün fabrika çıkış fiyatının % 10’unu aşmadığı hususlarında ikna edilmiş olması.

Üçüncü fıkranın amaçları açısından, ikinci ve üçüncü bölümde düzenlenen menşe statüsünün kazanılması için gerekli koşullar, Taraf ülke dışında yapılan işçilik ve işlemlere uygulanamaz. Fakat, nihai ürünün menşe statüsünün belirlenmesinde, ürüne dâhil edilen menşeli olmayan tüm girdiler için Ek ITdeki listede belirlenen bir azami kıymet koşulu bulunduğu durumda, anılan Taraf ülkede ürüne dâhil edilen menşeli olmayan girdilerin toplam kıymeti ile bu madde hükümlerinin uygulanmasıyla, Taraf ülke dışında kazanılmış toplam katma değer birlikte dikkate alındığında, belirlenen yüzdeyi aşmayacaktır.

Üçüncü ve dördüncü fıkra hükümlerinin uygulanması amacıyla, toplam katma değer, orada dahil edilen girdilerin kıymetlerini de içerecek şekilde, Taraf ülke dışında oluşan tüm maliyetleri ifade eder.

Üçüncü ve dördüncü fıkra hükümleri, Ek H’deki listede düzenlenen koşulları yerine getirmeyen veya 8 inci maddenin ikinci fıkrasında yer alan genel tolerans kuralının uygulanması ile yeterli işçilik veya işlemden geçmiş olduğu kabul edilen ürünler için uygulanmaz.

Üçüncü ve dördüncü fıkra hükümleri Armonize Sistemin 50 ila 63 üncü fasıllarındaki ürünlere uygulanmaz.

Bu madde hükümleri tarafından kapsanan türde Taraf ülke dışında yapılan herhangi bir işçilik veya işlem, hariçte işleme veya ilgili diğer düzenlemeler vasıtasıyla yürütülür.

Doğrudan nakliyat

MADDE 15- (1) Anlaşma hükümlerinde sağlanan tercihli muamele sadece, bu Yönetmeliğin gerekliliklerini yerine getirmiş, Taraf ülkeler arasında doğrudan nakledilen ürünler için uygulanır. Bununla beraber tek bir sevkiyatı oluşturan ürünler, aktarılması veya geçici depolanması yoluyla, ancak transit geçtiği veya depolandığı ülkenin gümrük yetkililerinin gözetimi altında olmaları ve boşaltma, tekrar yükleme veya iyi koşullarda muhafaza etmeye yönelik işlemler dışında bir işlemden geçmemiş olmaları koşullarıyla, gerektiğinde başka ülkeler üzerinden nakledilebilir.

Menşeli ürünler Taraf ülkeler dışındaki ülkeler üzerinden boru hattı ile nakledilebilir.

Birinci fıkrada yer alan hükümlerin yerine getirildiğinin, ithalatçı ülkenin gümrük yetkililerine ispatı, aşağıdaki belgelerden birinin ibrazı yoluyla yapılır:

İhracatçı ülkede düzenlenmiş transit ülkesi geçişini kapsayan tek bir sevk evrakı.

Transit ülkesinin gümrük yetkililerince düzenlenen, ürünlerin tam bir tanımını veren, boşaltma ve tekrar yükleme tarihlerini ve uygulanabildiği durumlarda kullanılan gemi veya diğer nakil araçlarının adlarını belirten ve transit ülkesi içinde hangi koşullarda kalmış olduğunu belgeleyen bir belge.

(a) veya (b) bendindeki belgelerin temin edilememesi halinde ikame kamtlayıcı belgeler.

Sergiler

MADDE 16- (1) Taraf ülkelerin birinden bir başka ülkeye sergilenmek üzere gönderilen ve sergi sonrasında diğer Taraf ülkeye ithal edilmek üzere satılan menşeli ürünler, gümrük idarelerinin;

İhracatçının bu ürünleri Taraf ülkelerin birinden serginin düzenlendiği ülkeye naklettiği ve burada sergilediği,

Ürünlerin aynı ihracatçı tarafından diğer Taraf ülkedeki bir kimseye satıldığı veya tasarrufuna verildiği,

Ürünlerin sergi süresi içinde veya sergiden hemen sonra, sergilenmek üzere gönderildiği durumunu koruyarak sevk edildiği,

Ürünlerin sergilenmek üzere gönderildikleri andan itibaren, bu sergide teşhir edilmek dışında başka bir amaçla kullanılmadığı,

hususlarında tatmin edilmesi kaydıyla, ithallerinde Anlaşma hükümlerinden yararlanır.

) Altıncı, yedinci, sekizinci, dokuzuncu, onuncu ve on birinci bölüm hükümlerine uygun olarak düzenlenen veya hazırlanan menşe ispat belgesi, normal usullere uygun olarak ithalatçı ülke gümrük yetkililerine ibraz edilir. Bu belge üzerinde serginin adı ve adresi belirtilir. Gerektiği takdirde ürünlerin durumu ve sergilenmelerine ilişkin koşullar hakkında ek kanıtlayım belgeler istenebilir.

) Birinci fıkra, yabancı ürün satmak üzere kurulmuş işyeri veya mağazalarda özel amaçla düzenlenmemiş olan, açık olduğu süre içinde ürünün gümrük denetimi altında kaldığı her türlü ticaret, sanayi, tarım ve el sanatları sergi, fuar veya benzeri umumi gösteri veya teşhirlerine uygulanır.

BEŞİNCİ BÖLÜM
Geri Ödeme veya Muafiyet

Gümrük vergilerinde geri ödemenin veya muafiyetin yasaklanması

MADDE 17- (1) Altıncı, yedinci, sekizinci, dokuzuncu, onuncu ve on birinci bölüm hükümlerine uygun olarak menşe ispat belgesi düzenlenen veya hazırlanan Taraf ülkelerden biri menşeli ürünlerin imalatında kullanılan menşeli olmayan girdiler, Taraf ülkelerde her ne türde olursa olsun gümrük vergilerinin geri ödenmesine veya bunlardan muafiyete tabi değildir.

Birinci fıkrada belirtilen yasak;

Taraf ülkelerden herhangi birinde imalatta kullanılan girdilere uygulanabilen gümrük vergisi veya eş etkili vergilerin kısmen veya tamamen iadesi veya muaf tutulması veya ödenmemesi yönündeki her türlü düzenlemeye,

Ürünlerin söz konusu girdilerden elde edilip ihraç edildiği ve dahilde kullanım için alıkonmadığı hallerde,

Birinci fıkrada ve (a) bendinde belirtilen iade, muafiyet veya geri ödemelerin açıkça veya aynı etkiyi doğuracak şekilde geçerli olduğu durumlarda,

uygulanır.

Bir menşe ispat belgesi kapsamındaki ürünlerin ihracatçısı, menşeli olmayan girdiler kullanılarak üretilen ilgili ürünlere geri ödeme sağlanmadığını ve bu girdilere uygulanabilen tüm gümrük vergileri ile eş etkili vergilerin fiilen ödendiğini ispat eden tüm geçerli belgeleri gümrük yetkililerinin talebi üzerine herhangi bir zamanda ibraz etmeye hazır olmak zorundadır.

Birinci, ikinci ve üçüncü fıkra hükümleri, 10 uncu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen ambalajlara, 11 inci maddede belirtilen aksesuar, yedek parça ve aksama ve 12 nci maddede belirtilen set halindeki ürünlere, menşeli olmadıkları durumlarda uygulanır.

Birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkra hükümleri, yalnızca Anlaşmanın uygulandığı türden girdiler için geçerlidir. Ayrıca bu hükümler, Anlaşma hükümleri uyanırca ihracatta uygulanabilen tarım ürünleri için ihracat iadesi sisteminin işlemesine engel teşkil etmez.

ALTINCI BÖLÜM

Eşyanın Menşeinin İspatı Menşe ispat belgeleri

Menşe ispat belgeleri

MADDE 18- (1) İhracatın gerçekleştirildiği Taraf ülke menşeli ürünler, diğer Taraf ülkeye ithal edilmeleri sırasında, aşağıdaki belgelerden birinin ibrazı üzerine Anlaşmadan yararlanır:

Örneği Ek lifte yer alan EUR. 1 dolaşım belgesi.

Metni Ek IV’te yer alan Fatura beyanı.

Birinci fıkra hükümlerine rağmen, bu Yönetmelik çerçevesinde menşeli ürünler, 36 ncı maddede belirtilen durumlarda, birinci fıkrada belirtilen belgelerden herhangi birisinin ibraz edilmesine gerek bulunmaksızın Anlaşmadan yararlanır.

Fatura beyanı

MADDE 19- (1) Fatura beyanı; 38 inci madde çerçevesinde bir onaylanmış ihracatçı tarafından veya toplam kıymeti 6000 Euroyu geçmeyen menşeli ürünler ihtiva eden bir veya daha fazla kaptan müteşekkil bir sevkiyat için herhangi bir ihracatçı tarafından hazırlanabilir.

Fatura beyanı, söz konusu ürünlerin Taraf ülkelerden biri menşeli olarak kabulü ve bu Yönetmeliğin diğer hükümlerinin yerine getirilmesi halinde hazırlanabilir.

Fatura beyanında bulunan ihracatçı, söz konusu ürünün menşe statüsü ile bu Yönetmeliğin diğer hükümlerinin yerine getirilmiş olduğunu kanıtlayan ilgili tüm belgeleri,

ihracatçı ülkenin gümrük idarelerinin talebi üzerine herhangi bir anda ibraz etmeye hazırlıklı olur.

Fatura beyanı, ihracatçı tarafından, metni Ek IV’te yer alan, Anlaşmada aynı ekte belirtilen dillerden birinde ve ihracatçı ülkenin ulusal mevzuatıyla uyumlu olan beyanın, fatura, teslimat notu veya herhangi bir ticari belge üzerine daktilo edilmesi, ıstampa ile damgalanması veya basılması suretiyle hazırlanır. Beyan el yazısı ile de yapılabilir; bu takdirde, mürekkeple ve matbaa harfleriyle yazılır.

Fatura beyanı, ihracatçının kendi el yazısı ile atacağı orijinal imzasını ihtiva eder. Ancak, 38 inci madde çerçevesinde onaylanmış ihracatçıdan, kendi adıyla hazırlanmış herhangi bir fatura beyanının kendi el yazısıyla imzalanmış addedilerek tüm sorumluluğu üzerine aldığına dair yazılı bir taahhütnameyi ihracatçı ülkenin gümrük idarelerine vermiş olması koşuluyla, böyle bir beyanı imzalama şartı aranmaz.

Bir fatura beyanı, ihracatçı tarafından, kapsadığı ürünlerin ihracatı esnasında veya ithalatından itibaren iki yıl içinde ithalatçı ülkede ibrazı koşuluyla, ihracattan sonra da hazırlanabilir.

YEDİNCİ BÖLÜM

EUR.l Dolaşım Belgelerinin Düzenlenmesi ve Vize İşlemleri

EUR.1 dolaşım belgesinin şekli, basımı ve dağıtılması

MADDE 20- (1) EUR. 1 dolaşım belgeleri Ek lifte belirlenen form ve niteliklere uygun olarak ve seri numaraları verilerek Bakanlık veya Bakanlıkça yetkilendirilen kuruluşlarca bastırılır ve ihtiyaca göre dağıtılır.

1 dolaşım belgeleri yalnızca ihracatçı veya ihracatçının gümrük beyannamesini imzalamakla yetkili kanuni temsilcisi tarafindan, örneği Ek-III’te yer alan EUR.l dolaşım belgesi ile başvuru formunun bu Yönetmeliğe uygun olarak doldurulması suretiyle yazılı başvurusu üzerine düzenlenir.

Türkiye’den gerçekleştirilecek ihracatlar için EUR.1 dolaşım belgelerinin doldurulması

MADDE 21- (1) EUR.l dolaşım belgeleri, Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde elektronik ortamda düzenlenebilir. Elektronik ortamdaki veriler 2 nci maddenin birinci fıkrasında sayılan ülkeler, Bakanlık birimleri ve Bakanlıkça uygun görülen kişi ve kuruluşlarla paylaşılabilir ve veri değişimine konu yapılabilir.

l dolaşım belgesi düzenlenmesine ilişkin başvuru ihracatçı veya onun sorumluluğu altında gümrük beyannamesini imzalamaya yetkili kanuni temsilcisi tarafından yapılabilir. Yetkili olmayan kişiler tarafından yapılan başvurular gümrük idaresi ya da Bakanlıkça yetki verilen kişi ve kuruluşlarca kabul edilmez.

İhracatçılar veya onun sorumluluğu altında gümrük beyannamesini imzalamaya yetkili kanuni temsilcileri EUR.l dolaşım belgelerinin düzenlenmesi için, bu belgenin arka sayfasında yazılı kurallara ve ilgili Anlaşma hükümlerine uygun olarak, elektronik sistem üzerinden aşağıda belirtilen hususlar çerçevesinde başvuruda ve beyanda bulunur:

l dolaşım belgeleri, Türkçe veya ilgili Anlaşmada belirtilen dillerden birinde, gümrük mevzuatı hükümleri gereğince hazırlanır.

l dolaşım belgelerinde bulunması zorunlu bilgilerin elektronik sistem üzerinden beyan edilmesi zorunludur. Bu alanlar ihracatçılar veya onun sorumluluğu altında gümrük beyannamesini imzalamaya yetkili kanuni temsilcileri tarafından eksiksiz doldurulur. Beyan edilen ve EUR.l dolaşım belgelerinde kayıtlı olacak eşyanın, tanınmalarına olanak verecek yeterli kesinlikte ve ticari deyimleri ile hiçbir tereddüde yer vermeyecek açıklıkta cins, nevi, nitelik ve miktar olarak ayrıntılı bir biçimde beyan edilmesi zorunludur.

Elektronik sistem üzerinde EUR.l dolaşım belgesi düzenlenmesi için, beyanda bulunulan eşyanın menşeinin tespitini teminen, eşyanın imalatında kullanılan menşeli olmayan girdilere uygulanan işlem ve işçiliğin, Ek ll’de yer alan listede belirtilen şartları sağladığını

ispatlayan ve eşyanın imalatında kullanılan Türkiye dahil 2 nci maddede belirtilen ülkeler menşeli girdiler ve bu girdiler üzerinde gerçekleştirilen işlem ve işçilikleri gösteren tüm bilgi ve belgeler ile birlikte, ihracata ait diğer belgeler, gümrük idaresi tarafından ya da Bakanlıkça yetki verilen kişi ve kuruluşlarca kontrol edilmesi için elektronik sisteme yüklenir. İlgili mevzuat uyarınca elektronik olarak düzenlenen ya da beyanda kullanılmak amacıyla elektronik ortama aktarılmış bu belgelerin ve talep edilmesi halinde asıllarının, Bakanlık veya Bakanlıkça yetkilendirilen kişi ve kuruluşların doğrudan erişimine hazır halde tutulması zorunludur. Bu türde belge ve bilgiler 27/10/1999 tarihli ve 4458 sayılı Gümrük Kanununda öngörülen belge saklama sürelerine tabidir.

ç) Gümrük idaresi tarafından ya da Bakanlıkça yetki verilen kişi ve kuruluşlarca EUR.l dolaşım belgesinin düzenlenmesine dair başvurunun kabul edilmesi, beyan edilen belge ve bilgilerin kontrolü, başvurunun onaylanması ve vize işlemleri elektronik sistem üzerinden tamamlanır.

İhracatçılar veya onun sorumluluğu altında gümrük beyannamesini imzalamaya yetkili kanuni temsilcilerince, vize işleminin tamamlanmasından sonra elektronik sistem üzerinde yer alan bilgilerin, 20 nci maddede belirtilen şekil şartlarını taşıyan ve aynı maddede belirtilen şekilde temin edilen yeşil meneviş zeminli matbu EUR.l dolaşım belgesi üzerine yazıcı vasıtasıyla dökümü alınır. Dökümü alınan belgenin (12) numaralı “İhracatçının Beyanı” kutusu ihracatçı tarafından imzalanır. İmzalanan belgenin bir kopyası ihracatçı tarafından mer’i mevzuatta öngörülen belge saklama süreleri saklı kalmak kaydıyla en az beş yıl süresince saklanır.

l dolaşım belgesinin üzerinde, belgenin (12) numaralı “İhracatçının Beyanı” alanına ihracatçı veya onun sorumluluğu altında gümrük beyannamesini imzalamaya yetkili kanuni temsilcisince atılacak imza haricinde elektronik sistemde oluşturulmamış hiçbir kayıt yer alamaz. Döküm üzerinde ekleme, düzeltme veya silinti yapılamaz.

İhracatçının ibraz yükümlülüğü

MADDE 22- (1) EUR.l dolaşım belgesi düzenlenmesi için başvuruda bulunan ihracatçı, bu belgeleri düzenleyecek gümrük idarelerinin veya Bakanlıkça yetkilendirilen kişi veya kuruluşların talep edebileceği, söz konusu ürünün menşe statüsü ile bu Yönetmeliğin diğer hükümlerinin yerine getirilmiş olduğunu tevsik eden ilgili bilgi ve belgeleri vermekle yükümlüdür.

Elektronik sistemde düzenlenen EIJR.1 Dolaşım Belgelerine ilişkin gümrük idaresince veya Bakanlıkça yetkilendirilen kişi ve kuruluşlarca yapılacak işlemler

MADDE 23- (1) 21 inci madde uyarınca elektronik sistem kullanılarak EUR.l dolaşım belgesi düzenlenmesi amacıyla başvuruda ve beyanda bulunulması durumunda gümrük idaresi ya da Bakanlıkça yetki verilen kişi ve kuruluşlar, bu başvuruları ve 21 inci maddesinin üçüncü fıkrasının (c) bendi uyarınca başvuruda ibraz edilen bilgi ve belgelerle birlikte, ihracata ait diğer belgeleri de inceleyerek gerekli işlemleri tamamlar.

Beyana ve belgelere ilişkin kontroller tamamlandıktan sonra, uygun görülen başvurular elektronik sistem üzerinden onaylanır.

İhraç belgeleri ve dolaşım belgelerinden üçüncü ülkelere gönderileceği anlaşılan eşya için EUR. 1 dolaşım belgesi onaylanamaz ve vize edilemez.

Elektronik sistemde düzenlenen EUR.1 dolaşım belgelerinin gümrük idarelerince incelenmesi ve vize edilmesi

MADDE 24- (1) Elektronik sistem üzerinden düzenlenerek gümrük idaresine gönderilen EUR.l dolaşım belgelerinin kontrolü elektronik sistem üzerinden yapılarak uygun olması durumunda vize edilir. Elektronik olarak vize edilen EUR. 1 dolaşım belgesi kapsamı eşyaya ilişkin kontroller gümrük idaresince gerçekleştirilir.

Gümrük idareleri birinci fıkrada belirtilen kontrolleri yaparken;

1 dolaşım belgelerinin bu Yönetmelik hükümlerine uygun olup olmadığını incelemek,

İhraç konusu eşyanın cins, tür, nitelik ve miktar itibarıyla EUR.l dolaşım belgesindeki kayıtlara uygun olup olmadığını tespit etmek,

İhraç konusu eşyanın menşeli olup olmadığını belirlemek,

ç) Eşyaya ait ihraç belgeleri yanında gümrük mevzuatı uyarınca nakliyeciler tarafından verilen belgeleri incelemek,

İhraç konusu eşyayı, 7/10/2009 tarihli ve 27369 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gümrük Yönetmeliğindeki esaslara göre muayene etmek,

suretiyle işlem ifa eder.

21 inci maddenin üçüncü fıkrasının (d) bendinde belirtildiği şekilde alınan dökümde, belgenin (11) numaralı “Gümrük Vizesi” alanında elektronik sistem tarafından basılan ve beyanı değerlendirerek belgeyi vize eden gümrük idaresinin adı, vize tarihi, gümrük mührü veya kaşesi doğrulama kodu yer alır.

1 dolaşım belgesinin vize edildiği tarih, belgenin (11) numaralı kutusunda belirtilir.

1 dolaşım belgesinin gümrük vizesine ayrılmış (11) numaralı kutusunun doğru olarak ve noksansız doldurulması şarttır. Yanlış veya noksan yapılan vize işlemi belgeyi geçersiz kılar.

1 dolaşım belgesi Anlaşma ile sağlanan tercihli ticarette yazılı delil olarak ancak gümrük idaresinin vizesi ile hüküm ifade edeceğinden, düzenlenme işlemi vize ile tamamlanmış olur.

Gümrük idareleri tarafından düzenlenen EUR.l dolaşım belgesi, fiili ihraç gerçekleştiği veya kesinleştiği anda ihracatçıya verilir.

SEKİZİNCİ BÖLÜM

EUR.1 Dolaşım Belgesinin Sonradan Verilmesi ve İkinci Nüshasının Düzenlenmesi

EUR.1 dolaşım belgesinin ihracattan sonra verilmesi

MADDE 25- (1) 24 üncü maddenin yedinci fıkrasında belirtilen duruma istisna olarak, EUR. 1 dolaşım belgesi hata, istenmeyerek yapılan ihmal veya özel durumlar nedeniyle ihraç anında düzenlenmemiş olması veya EUR.l dolaşım belgesinin düzenlenmiş, ancak teknik nedenlerle ithalatta kabul edilmemiş olduğu hususu, gümrük idarelerine veya Bakanlıkça yetkilendirilen kişi veya kuruluşlara tatmin edici bir şekilde ispat edilmesi halinde ait olduğu ürünün ihracından sonra düzenlenebilir.

Elektronik sistem üzerinden EUR.1 Dolaşım Belgesinin sonradan verilmesi işlemleri

MADDE 26- (1) EUR.l dolaşım belgesinin ihracattan sonra verilmesi amacıyla, ihracatçı veya onun sorumluluğu altında gümrük beyannamesini imzalamaya yetkili kanuni temsilcisi;

Eşyanın cinsi, türü, niteliği ve miktarını, ambalaj şeklini, marka ve numaralarını, işaretlerini, ihracat işleminin yapıldığı gümrük idaresinin adını, gümrük beyannamesinin tarih ve sayısını belirterek ve gümrük beyannamesinin bir örneğini eklemek suretiyle elektronik sistem üzerinden başvuruda bulunur.

Söz konusu eşya için ihraç sırasında EUR.1 dolaşım belgesi verilmediğini veya ithalatçı ülke gümrük idaresince teknik nedenlerle kabul edilmediğini sebepleri ile birlikte elektronik sistem üzerinden beyan eder.

Birinci fıkrada belirtilen şartları yerine getiren ihracatçının veya onun sorumluluğu altında gümrük beyannamesini imzalamaya yetkili kanuni temsilcisinin talebi, gümrük idaresi veya Bakanlıkça yetkilendirilen kişi ve kuruluşlar tarafından incelenir. Söz konusu ihraç eşyasına ait gümrük beyannamesi ve ekleri diğer evrak ile varsa bu işleme dair dosyaların

incelenmesi ve kontrolü sonucunda, yapılan beyanın tamamen uygun olduğu anlaşıldığı takdirde başvurular elektronik sistem üzerinden onaylanır ve vize edilir.

İhracattan sonra verilen EUR.l dolaşım belgesinin (7) numaralı “Gözlemler” kutusuna İngilizce olarak “1SSUED RETROSPECT1VELY” ibaresi elektronik sistem üzerinden kaydedilir.

Gümrük idareleri, ancak ihracatçının başvurusunda sunulan bilgilerin mütekabil dosyadaki bilgilerle örtüştüğünü teyit ettikten sonra ve ihracat tarihinden itibaren iki yıl içerisinde sonradan EUR.l dolaşım belgesi düzenleyebilir.

Teknik nedenlerle EUR.l dolaşım belgesinin reddi

MADDE 27- (1) EUR.1 dolaşım belgesi, bu Yönetmelikte öngörülen şekilde düzenlenmemiş ise teknik nedenlerle reddedilebilir. Aşağıda belirtilen;

l dolaşım belgesinin, ebat veya renk olarak Ek IH’te yer alan örnekten önemli derecede farklı olması, seri numarası bulunmaması, Anlaşmada öngörülen dillerden birinde basılmaması gibi öngörülen form dışında bir form kullanılarak düzenlenmesi,

1 dolaşım belgesinde (4) numaralı kutu gibi doldurulması zorunlu kutulardan birinin doldurulmaması,

l dolaşım belgesinin yetkili olmayan bir makam tarafından onaylanması,

ç) EUR. 1 dolaşım belgesi vize edilirken kullanılan mührün veya kaşenin 39 uncu madde hükümleri uyarınca örneği gönderilmeyen yeni bir mühür veya kaşe olması,

1 dolaşım belgesinin (2) veya (5) numaralı kutusuna Anlaşmada belirtilen Taraf ülkeler dışında başka bir ülke yazılması,

l dolaşım belgesinin (8) numaralı kutusunda kayıtlı bilgilerin tercihli tarife talebiyle gümrük idaresine sunulmuş olan eşyaya ait olmadığının anlaşılması,

gibi teknik nedenlerle kabul edilmeyen EUR. 1 dolaşım belgesi 26 ncı maddeye uygun olarak sonradan düzenlenebilir.

Teknik nedenlerle reddedilen EUR.1 dolaşım belgesi, üzerine İngilizce dilinde “DOCUMENT NOT ACCEPTED” ibaresi yazılarak ve hangi nedenlerle kabul edilmediği belirtilerek sonradan düzenlenen yeni bir EUR. 1 dolaşım belgesi edinmesi için ithalatçıya iade edilir. Ancak, gümrük idareleri gümrük işlemlerinin tamamlanmasından sonra kontrol amacıyla veya hile yapıldığından şüphe edilmesi halinde reddedilen EUR.l dolaşım belgesinin bir kopyasını saklayabilir.

Türkiye’ye yönelik ithalatlarda ibraz edilen menşe ispat belgelerinin teknik nedenlerle reddedilmesi durumunda, eşyaya ilgili Anlaşma kapsamında tercihli rejim uygulanmaz ve kanuni vergi nispetleri üzerinden tahakkuk yapılarak vergiler tahsil edilir. Bu durumda, Gümrük Kanununun 234 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uygulanmaz.

EUR.1 dolaşım belgesinin ikinci nüshasının düzenlenmesi

MADDE 28- (1) EUR. 1 dolaşım belgesinin çalınması, kaybedilmesi veya hasar görmesi hallerinde ihracatçı veya onun sorumluluğu altında gümrük beyannamesini imzalamaya yetkili kanuni temsilcisi, gümrük idaresi veya Bakanlıkça yetkilendirilen kişi ve kuruluşlara başvurarak belgenin ikinci bir nüshasının düzenlenmesi için elektronik sistem üzerinden başvuruda bulunabilir. Başvuru sahipleri, ikinci nüsha belge düzenlenme talebinin nedenini elektronik sistemde beyan eder.

l dolaşım belgesinin ikinci nüsha düzenlenmesi amacıyla, ihracatçı veya onun sorumluluğu altında gümrük beyannamesini imzalamaya yetkili kanuni temsilcisi tarafından elektronik sistem üzerinden gerçekleştirilen başvuru gümrük idaresi veya Bakanlıkça yetkilendirilen kişi ve kuruluşlar tarafından incelenir.

Gümrük idaresi veya Bakanlıkça yetkilendirilen kişi ve kuruluşlar, ihraç işlemi yapılmış olan eşyaya ait asıl EUR.l dolaşım belgesine ilişkin bilgilerle birinci fıkrada belirtilen beyanı karşılaştırıp, ikinci nüshaya ilişkin yapılan beyanların doğruluğunu saptadıktan sonra, başvuru onaylanır ve gümrük idaresince vize işlemi gerçekleştirilir.

Bu şekilde düzenlenen ikinci nüsha EUR.l dolaşım belgesinin (7) numaralı “Gözlemler” kutusuna İngilizce “DUPLICATE” ibaresi ile ilk dolaşım belgesinin vize tarihi ve seri numarası, elektronik sistem üzerinden kaydedilir.

Elektronik sistem tarafından asıl EUR.l dolaşım belgesi, bu belgeye dayanılarak düzenlenen ikinci nüsha EUR. 1 dolaşım belgesiyle ilişkilendirilir.

İkinci nüsha EUR. 1 dolaşım belgesi, asıl EUR. 1 dolaşım belgesinin vize tarihini taşır ve bu tarihten itibaren geçerli sayılır.

DOKUZUNCU BÖLÜM

İbraz

Menşe ispat belgelerinin geçerliliği

MADDE 29- (1) EUR.l dolaşım belgesi, ihracatçı Taraf ülkedeki vize tarihinden itibaren dört ay geçerli olur ve bu süre zarfında ithalatçı Taraf ülkenin gümrük idarelerine ibraz edilmesi gerekir.

Fatura beyanı, ihracatçı tarafından hazırlanış tarihinden itibaren dört ay geçerli olur ve bu süre zarfında ithalatçı Taraf ülkenin gümrük idarelerine ibraz edilmesi gerekir.

İthalatçı Taraf ülkenin gümrük idarelerine ibraz edilecek menşe ispat belgeleri, istisnai durumlar nedeniyle, birinci ve ikinci fıkralarda belirtilen sürelerden sonra da, uygulanan tercihli muamele çerçevesinde kabul edilebilir.

Diğer geç ibraz hallerinde, ithalatçı Taraf ülkenin gümrük idaresi, eşyanın belirtilen son tarihten önce gümrüğe sunulmuş olması kaydıyla menşe ispat belgelerini kabul edebilir.

Menşe ispat belgelerinin ibraz süresinden sonra tercihli muameleden yararlanması için, bu sürenin bitiminden önce eşyanın gümrüğe gelmiş ve yine bu süreden önce ithalatçı veya gümrük beyannamesini imzalamaya yetkili kanuni temsilcisi tarafından yazılı olarak ilgili gümrüğe başvurulmuş olması gerekmektedir.

İlgili gümrük idaresi durumu bağlı olduğu gümrük ve dış ticaret bölge müdürlüğüne intikal ettirir. İlgili gümrük ve dış ticaret bölge müdürlüğü konuyu inceleyerek mücbir sebep ve olağanüstü hal mevcudiyetine kanaat getirir ve ek süre istemine ilişkin gerekçeleri haklı bulur ise belgelerin süresini en çok bir ay uzatabilir.

Menşe ispat belgelerinin ibrazı

MADDE 30- (1) Menşe ispat belgeleri, gümrük mevzuatı ve ilgili mevzuat gereğince ithalatçı ülkenin gümrük idarelerine ibraz edilir. Söz konusu gümrük idaresi, menşe ispat belgelerinin tercümesini talep edebilir. Ayrıca idare beyannameye ek olarak, ithalatçıdan eşyanın Anlaşmanın koşullarına uygunluğunu gösteren yazılı bilgi ve belgeleri talep edebilir.

Eşyanın tercihli rejimden yararlanmasını teminen ibrazı gereken menşe ispat belgelerinin, bu belgeyle ilgili eşyanın fiili ithalinden evvel veya fiili ithali sırasında ibraz edilememesi ve ilgili ithalatçı tarafından eşyanın bekletilmeden ithalinin istenilmesi durumunda, tercihli rejim uygulanmaz ve indirimsiz vergi nispetleri üzerinden tahakkuk edilen vergiler kesin olarak tahsil edilir. Ancak bu kabil eşyanın fiili ithalini müteakip süreleri içerisinde, usulüne uygun menşe ispat belgeleri işlemi yapan gümrük idaresine ibraz olunduğu takdirde; ibraz olunan menşe ispat belgesinin ithal edilen eşyaya ait olduğunun gümrük beyannamesi ve eki belgelerle karşılaştırılarak anlaşılması ve belgenin geçerlilik süresinin geçirilmemiş olduğunun tespiti kaydıyla, tercihli vergi oranına göre hesaplanan vergi tutarları ile tercihsiz vergi oranına göre hesaplanan vergi tutarları arasındaki fark mükelleflerine iade edilir.

Parçalar halinde ithalat

MADDE 31-(1) İthalatçının talebi üzerine Armonize Sistemin 2(a) Genel Kuralı anlamındaki birleştirilmemiş veya monte edilmemiş halde olan ve Armonize Sistemin XVI nci ve XVII nci Bölümlerinde ya da 7308 ve 9406 pozisyonlarında yer alan ürünlerin, parçalar halinde ithal edilmesi halinde, bu tür ürünler için tek bir menşe ispat belgesi, ilk parçanın ithalatı esnasında gümrük idaresine verilebilir.

Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlık resmî internet sitesinden duyurulur.

Tevsik edici belgeler

MADDE 32- (1) Aşağıda sayılan belgeler, bir EUR.l dolaşım belgesi veya fatura beyanı kapsamındaki ürünlerin Taraf ülkelerden biri menşeli olduğu ve bu Yönetmeliğin diğer koşullarını yerine getirdiği hususlarını desteklemek amacıyla, 19 uncu maddenin üçüncü fıkrasında ve 22 nci maddede belirtilen belgeler arasındadır:

İhracatçı veya tedarikçi tarafından, söz konusu eşyanın elde edilmesi için gerçekleştirilen işlemleri belgeleyici nitelikte; örneğin hesaplarında veya iç muhasebesinde yer alan doğrudan deliller.

Taraf ülkelerden birinde düzenlenmiş veya hazırlanmış, imalatta kullanılan maddelerin menşe statüsünü tevsik eden, iç mevzuat uyarınca kullanılan belgeler.

Taraf ülkelerden birinde düzenlenmiş veya hazırlanmış, maddeler üzerinde bu ülkelerde yapılan işçilik veya işlemi tevsik eden, iç mevzuat uyarınca kullanılan belgeler.

ç) Kullanılan maddelerin menşe statüsünü tevsik etmek üzere, Taraf ülkelerden birinde bu Yönetmelik hükümleri uyarınca düzenlenmiş veya hazırlanmış EUR.l dolaşım belgeleri veya fatura beyanları.

Menşe ispat belgeleri ve tevsik edici belgelerin muhafazası

MADDE 33- (1) İlgili kanunlarda öngörülen süreler saklı kalmak üzere;

l dolaşım belgesi düzenlenmesi için başvuruda bulunan ihracatçı, 22 nci maddede belirtilen belgeleri,

Fatura beyanında bulunan ihracatçı, bu beyanın bir nüshasını ve 19 uncu maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen belgeleri,

1 dolaşım belgesini düzenleyen gümrük idaresi veya Bakanlıkça yetkilendirilen kişi veya kuruluşlar, 20 nci maddede belirtilen başvuru formunu ve başvuru sırasında firma tarafından kendilerine sunulan diğer tüm vesaiki,

İthalatçı ülkenin gümrük idareleri, kendilerine ibraz edilen EUR. 1 dolaşım belgeleri ve fatura beyanlarını,

en az üç yıl muhafaza eder.

Farklılıklar ve şekli hatalar

MADDE 34- (1) Menşe ispat belgelerindeki ifadeler ile ürünlerin ithalat işlemlerini yerine getirmek amacıyla gümrük idarelerine ibraz edilen belgelerdeki ifadeler arasında küçük farklılıkların bulunması, belgenin gümrüğe sunulan ürünlere tekabül ettiğinin kesin olarak ortaya konması kaydıyla, söz konusu menşe ispat belgelerinin geçerliliğini kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

) Menşe ispat belgeleri üzerindeki ifadelerin doğruluğu üzerinde şüphe yaratması söz konusu olmayan, daktilo hatası gibi bariz maddi hatalar, bu belgelerin reddedilmesini gerektirmez.

ONUNCU BÖLÜM
Menşe İspatından Muafiyet

Ticari mahiyette olmayan eşyao

MADDE 35- (1) Küçük paketler halinde gerçek kişilerden gerçek kişilere gönderilen veya yolcuların zati ya da hediyelik eşyasının bir bölümünü oluşturan eşya; ticarete konu olmamaları, bu Yönetmelik gereklerini yerine getirdiklerinin beyan edilmesi ve bu beyanın doğruluğu hakkında şüphe bulunmaması halinde menşe ispat belgesi istenmeksizin menşeli ürünler olarak kabul edilir. Posta yoluyla gelen eşyada beyan, Posta Gümrük Beyannamesi (CN22/CN23 belgesi) veya bu belgeye eklenen bir kağıt üzerinde yapılabilir.

) Alıcıların, yolcuların veya ailelerinin şahsi kullanımına mahsus ürünler içeren arızi ithalat, eşyanın tabiatı ve miktarı itibarıyla ticari bir amaç gözetilmediği bariz ise, ticari ithalat olarak kabul edilmez.

) Birinci ve ikinci fıkralarda belirtilen ürünlerin toplam kıymetinin, küçük paketler halindeki eşyada 500 Avroyu, yolcu zati ve hediyelik eşyasında 1.200 Avroyu geçmemesi gerekir.

ON BİRİNCİ BÖLÜM

Avro ile İfade Edilen Tutarlar

Avro karşılıklarının tespiti

MADDE 36- (1) 19 uncu maddenin birinci fıkrası ile 35 inci maddenin üçüncü fıkrası hükümlerinin uygulanmasında, eşyanın Avro dışında bir para birimi üzerinden faturalandırıldığı durumlarda, Taraf ülkelerin ulusal para birimleri cinsinden ifade edilen Avro tutarına eşit tutarlar, Taraf ülkelerin her biri tarafından yıllık olarak sabitlenir.

Bir sevkiyat, ilgili ülkede sabitlenen tutara göre, faturanın düzenlendiği para birimine atıf yapılmak suretiyle, 19 uncu maddenin birinci fıkrası ile 35 inci maddenin üçüncü fıkrası hükümlerinden yararlanır.

ON İKİNCİ BÖLÜM

Basitleştirilmiş İşlemler

Onaylanmış ihracatçı yetkisinin verilmesi

MADDE 37- (1) Taraf ülkeler arasındaki ticarette aşağıdaki hükümler çerçevesinde basitleştirilmiş işlem uygulanması mümkündür:

a) Bakanlık;

Sık sık EUR.l dolaşım belgesi düzenlenmesini gerektiren sevkiyat yapan,

Eşyanın menşe statüsünün ve bu Yönetmelik hükümlerinin yerine getirildiğinin saptanması için gerekli her türlü teminatı gümrük idarelerine veren,

Vergi ve gümrük mevzuatı ile ilgili ciddi ve mükerrer suç işlememiş olan,

Gümrük makamlarının faaliyetlerini denetlemesine imkan verecek kayıtlara sahip olan,

gerçek ve tüzel kişilere, eşyanın kıymetine bakılmaksızın örneği Ek IV’te yer alan fatura beyanını hazırlayabilmesi konusunda onaylanmış ihracatçı yetkisi verebilir.

) Bakanlık, basitleştirilmiş işlem uygulamasını teminen yetki belgesi verilmesine ve yetkinin onaylanmış ihracatçı tarafından kullanımının izlenmesine ilişkin usulleri belirler.

Onaylanmış ihracatçı yetkisinin iptali

MADDE 38- (1) Onaylanmış ihracatçıların bu Yönetmelikte yer alan hükümlere aykırı hareket etmeleri ya da verilen yetkide öngörülen koşullara uymamaları veya bu koşulların ortadan kalkması halinde, cezai hükümler saklı kalmak üzere verilen yetki Bakanlıkça geçici olarak geri alınabilir veya iptal edilebilir.

ON ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Gümrük idareleri Arasında İdari İşbirliği

Mühür, kaşe ve adreslerin iletilmesi

MADDE 39- (1) Taraf ülkelerin gümrük idareleri, kendi gümrük idarelerinde EUR.l dolaşım belgesi vize ederken kullandıkları mühürlerin veya kaşelerin örnek baskılarını ve menşe ispat belgelerinin kontrolünden sorumlu gümrük idarelerinin adreslerini birbirlerine iletir.

İdari işbirliği

MADDE 40- (1) Taraf ülkeler, yetkili gümrük idareleri vasıtasıyla birbirlerine EUR.1 dolaşım belgeleri ve fatura beyanlarının geçerliliklerinin ve bu belgelerde yer alan bilgilerin doğruluğunun kontrolünde yardımcı olurlar.

Sonradan kontrol talebi

MADDE 41- (1) İthalatı gerçekleştiren Taraf ülkenin gümrük idareleri EUR.l dolaşım belgeleri ve fatura beyanlarının sonradan kontrolünü talep edebilirler.

İthalatı gerçekleştiren Taraf ülke gümrük idaresi, ihracatı gerçekleştiren Taraf ülkede düzenlenen veya hazırlanan menşe ispat belgelerinin gerçekliği, eşyanın gerçek menşeine

ilişkin bilgilerin doğruluğu ya da bu Yönetmeliğin diğer gerekliliklerinin yerine getirildiği konusunda makul bir şüphesi olduğunda veya sondaj usulü ile yapacağı kontrol sonucunda anılan belgeleri, eğer ibraz edilmişse faturayı yahut bu belgelerin birer kopyalarını, gerektiğinde araştırmanın gerekçelerini de belirterek sonradan kontrol talebi ile birlikte ihracatı gerçekleştiren Taraf ülke gümrük idaresine gönderir. Menşe ispat belgesinde yer alan bilgilerin doğru olmadığı kanaatini uyandıran elde edilmiş tüm belge ve bilgi, kontrol talebini desteklemek üzere gönderilir.

İkinci fıkra hükümlerine tabi olarak EUR.l dolaşım belgelerinin sonradan kontrol talebi, belgenin (13) numaralı bölümünün ithalatın gerçekleştiği Taraf ülkenin gümrük idaresi tarafından aşağıdaki şekilde doldurulması suretiyle gerçekleştirilir:

l dolaşım belgesini vize eden ve talebin muhatabı olan ihracatçı Taraf ülke gümrük idaresinin adı ve adresi yazılır.

Talepte bulunan Taraf ülke gümrük idaresinin adresi ile talebin oluşturulduğu tarih yazılır.

Talepte bulunan Taraf ülke gümrük idaresinin mührü veya kaşesi ile işlemi gerçekleştiren görevlinin imzası tatbik edilir.

Sonradan kontrol talebinin incelenmesi

MADDE 42- (1) Kontrol, ihracatı gerçekleştiren Taraf ülke gümrük idaresi tarafından yapılır. Bu amaçla, ihracatı gerçekleştiren Taraf ülke gümrük idaresi, her türlü delil talep etme ve ihracatçının hesaplarını denetleme veya gerekli gördüğü diğer kontrolleri yapabilme yetkisine sahiptir.

(2) İhracatı gerçekleştiren Taraf ülke gümrük idareleri, sonradan kontrolü talep edilen menşe ispat belgesinin EUR.1 dolaşım belgesi olması halinde kontrol sonucunu belgenin (14) numaralı bölümünü aşağıdaki şekilde doldurmak suretiyle belirtir:

Birinci veya ikinci maddelerden uygun olanın önüne (x) işareti konur.

Kontrolü yapan gümrük idaresinin adı ve kontrol tarihi yazılır.

Gümrük idaresinin mühür veya kaşesi ile işlemi gerçekleştiren görevliye ait imza tatbik edilmek suretiyle onaylanır.

Sonradan kontrol sonuçları

MADDE 43-(1) Sonradan kontrol talebinde bulunan ithalatın gerçekleştirildiği Taraf ülke gümrük idaresi, kontrol sonucundan en kısa zamanda haberdar edilir.

Kontrol sonuçlarında, belgelerin gerçek olup olmadığı, söz konusu ürünlerin Taraf ülkelerden biri menşeli olarak kabul edilip edilemeyeceği ve bu Yönetmeliğin diğer hükümlerine uygun olup olmadığı hususları açıkça belirtilir.

İthalatın gerçekleştirildiği Taraf ülke gümrük idaresine ibraz edilen EUR.l dolaşım belgesinin veya fatura beyanının sonradan kontrol işlemine tabi tutulması halinde, söz konusu belge kapsamı eşyanın tercihli vergi oranına göre hesaplanan vergi tutarları ile tercihsiz vergi oranına göre hesaplanan vergi tutarları arasındaki fark kadar teminat alınarak eşyanın gümrük işlemleri tamamlanabilir. Sonradan kontrol amacıyla gönderilen menşe ispat belgelerinin, ihracatçı ülke gümrük idaresince doğruluğunun teyidi yapılarak geri gönderilmesinden sonra teminata bağlanan vergiler iade edilir.

Türkiye’ye yönelik ithalat işlemlerinde üçüncü fıkranın uygulanması amacıyla yükümlülerce yazılı olarak talepte bulunulması halinde; eşyanın tercihli vergi oranına göre hesaplanan vergi tutarları ile tercihsiz vergi oranına göre hesaplanan vergi tutarları arasındaki farka isabet eden tutar, gümrük mevzuatında öngörülen usuller dâhilinde teminata bağlanmak suretiyle eşya sonradan kontrol sonucu beklenmeden teslim edilir.

Makul şüphe durumlarında, on ay içinde cevap alınamaması veya cevapta söz konusu belgelerin doğruluğunun ya da ürünlerin gerçek menşeinin tespitine imkan verecek ölçüde yeterli bilginin bulunmaması halinde, talepte bulunan ithalatçı ülke gümrük idareleri tarafından istisnai durumlar hariç olmak üzere söz konusu eşyaya Anlaşma hükümlerinin uygulanması

reddedilir, ceza tatbik edilmez. Mücbir sebep veya beklenmeyen hâl mevcudiyeti nedeniyle Anlaşma hükümlerinin uygulanmasına karar vermeye, ithalatın gerçekleştirildiği gümrük müdürlüğünün bağlı bulunduğu gümrük ve dış ticaret bölge müdürlüğü yetkilidir.

ON DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Cezalar

Cezalar

MADDE 44- (1) Bu Yönetmelik hükümlerine aykırı fiiller hakkında, 4458 sayılı Kanun, 21/3/2007 tarihli ve 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu ve ilgili diğer mevzuat hükümleri uygulanır.

ON BEŞİNCİ BÖLÜM
Serbest Bölgeler

Serbest bölgeler

MADDE 45- (1) Taraf ülke gümrük idareleri, nakliyeleri esnasında kendi ülkesi içinde bulunan bir serbest bölgeyi kullanan ve bir menşe ispat belgesi kapsamında ticarete konu olan eşyanın başka eşyayla değiştirilmemesinin veya hasara uğramasını önleyici normal işlemler dışındaki herhangi bir işleme tabi tutulmamasının temini konusunda her türlü tedbiri alır.

(2) Birinci fıkra hükümlerine istisna olarak, Taraf ülkelerden biri menşeli herhangi bir ürün, bir menşe ispat belgesi kapsamında bir serbest bölgeye ithal edilir ve bir işçilik veya işlemden geçirildiği takdirde, tatbik edilmiş olan işçilik veya işlemin bu Yönetmelik hükümlerine uygun olması koşuluyla, ihracatçının talebi üzerine yeni bir EUR.l dolaşım belgesi, ilgili gümrük idaresi veya Bakanlıkça yetkilendirilen kişi veya kuruluşlar tarafından düzenlenir.

ON ALTINCI BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Bu Yönetmeliğin kapsamına alınan Anlaşmalara ilişkin hükümler

MADDE 46-(1) 1/1/2026 tarihinden önce tabi oldukları mevzuat çerçevesinde çapraz menşe kümülasyonu uygulanmak suretiyle menşeli sayılan Taraf ülke menşeli eşyaya ilişkin 1/1/2026 tarihinden önce ilgili Taraf ülkede düzenlenen veya hazırlanan menşe ispat belgeleri dört aylık geçerlilik süresi dahilinde olmaları ve bu belgeler muhteviyatı eşyanın 1/1/2026 tarihi itibarıyla transit halinde olması ya da Türkiye veya ilgili Taraf ülkelerde antrepolarda veya serbest bölgelerde geçici depolanması kaydıyla 1/1/2026 tarihinden sonra da kabul edilir ve söz konusu menşe ispat belgeleri kapsamı eşya için ilgili Anlaşmada öngörülen tercihli tarife uygulanır.

(2) Birinci fıkrada atıfta bulunulan menşe ispat belgelerinin dört aylık geçerlilik süresinin bitiminden sonra ibraz edilmesi halinde, 29 uncu madde çerçevesinde işlem yapılır.

Hüküm bulunmayan haller

MADDE 47- (1) Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde 4458 sayılı Kanun ile Gümrük Yönetmeliğinin ilgili hükümleri uygulanır.

Yürürlük

MADDE 48- (1) Bu Yönetmelik 1/1/2026 tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 49- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Ticaret Bakanı yürütür.

Ekler İçin Tıklayınız.

Mevzuatlara Dönmek İçin Tıklayınız.

Resmi Gazete İçin Tıklayınız.